Mustafa

Fotograaf: Joep van Uden

Concept: Marjolein Buijs en Mathiske Roex

Project & Tekst: Mathiske Roex

Gedicht:Poëzie Podium Oss

Waar kunnen mensen jou van kennen?
Van de fietsenzaak. In januari heb ik die negen jaar. Mensen uit Oss kennen mij als de Turkse fietsenmaker. Dat hoor ik zelf ook terug, bijvoorbeeld op scholen. “De Turkse fietsenmaker.’ Dat ben ik.

Aan welke plek in Oss heb jij mooie herinneringen?
Aan ons huis in de Vogelwijk. Dat hebben we in 2002 gekocht, toen ik ongeveer anderhalf of twee jaar getrouwd was. We wonen er inmiddels 24 jaar. Daar liggen mijn mooiste herinneringen. Mijn dochters zijn er opgegroeid en mijn jongste dochter is er zelfs thuis geboren. Ik heb twee dochters. De oudste is 25 en de jongste 18. Dat is ons adresje. Ik ben ook niet van plan om te gaan. Mijn mooiste herinneringen zijn die met mijn vrouw en mijn dochters.

Ook aan mijn schooltijd heb ik veel herinneringen. Kleuterschool De Smurf, bij de Van Veldeke Flats, vergeet ik nooit. Ik heb er nog foto’s en video’s van. Ik weet niet zeker of het gebouw er nog staat. Mijn tijd op de Ruwaardschool was moeilijker. Ik zat midden in de puberteit en had veel last van pesterijen. Het lag niet aan de school zelf, maar aan de leerlingen. Ik zat niet goed in mijn vel en haalde slechte cijfers. Toch is juist daar iets gebeurd dat mijn leven heeft veranderd.

We gingen meestal naar Murat’s Place. Murat is een kameraad van mij. Toen Murat’s Place nog in het Gengske zat en ik daar werkte; dat was een mooie tijd. We reden met zijn witte Golfje diesel door het Gengske om bestellingen te bezorgen. Ik was snel. Ik had zelfs zijn bezorgrecord verbroken: vier bezorgingen in 18 minuten. En die adressen lagen niet allemaal in dezelfde straat. Het waren lange avonden. We mochten tot drie uur ’s nachts in de zaak blijven. Dan kwamen ze controleren of we aan het opruimen waren. Ik herinner me nog dat ik daar om drie uur ’s nachts aan het werk was. Dat is ook een onvergetelijke tijd.

Als jij een toverstafje had, wat zou je dan veranderen aan Oss?
Ik zou het oude Oss terugbrengen. Het oude ziekenhuis, het gebouw van V&D, de plekken zoals ik ze uit mijn jeugd herinner. Ook de crossbaan in de Ruwaard zou ik graag terugzien. Daar kwamen we vroeger vaak. Die is helemaal verdwenen. De gebouwen worden luxer, beter en beter geïsoleerd. Alles wordt beter. Maar de nostalgie is weg.

Ik mis ook de sfeer van de oude binnenstad. Vroeger gingen we iedere donderdagavond met vrienden naar het centrum. Alle winkels waren gevuld, de straten waren vol en het was hartstikke druk. Je ging kleding kijken, wat kopen, ergens eten of drinken. Het was niet alleen om te winkelen. Je ging voor de sfeer en de mensen. Het was een gevoel. De sfeer van de stad is veranderd. De drukke donderdagse koopavonden, de volle winkels en de mensen op straat mis ik. Tegenwoordig loop je een rondje door de stad en is het veel rustiger. Ook Tarim Air, de groenteboer in de Peperstraat, is verdwenen. Dat vind ik jammer. Sinds die winkel weg is, komen we daar eigenlijk nooit meer.

Zie jij jezelf als een echte Ossenaar?
Ik ben in Ankara geboren, maar ik woon al 48 jaar in Oss. Ik ben hier opgegroeid, heb hier op school gezeten, gewerkt en mijn gezin opgebouwd. Ik ben nu vijftig jaar. Ik ben geboren in Ankara, in Turkije, maar toen ik twee was, heeft mijn vader mij naar Nederland gehaald. We zijn altijd in Oss geweest. Ik herinner me nog dat mijn vader ons op Schiphol ontving. Het is een vage herinnering, maar hij gaf mij toen een speelgoed-Mercedes. “Dat herinner ik me nog wel, dat vergeet ik nooit.” Het was een auto aan een kabel, met batterijtjes. Ik heb er zelfs nog een foto van.

Oorspronkelijk komen we uit een dorp bij Yozgat, ongeveer tweehonderd kilometer van Ankara. “Wij zijn echt dorpse mensen eigenlijk. In dat dorp staan nog huizen die mensen zelf bouwen met zand, stro en hout. We zijn echt een dorpsfamilie. Mijn opa is als eerste naar Nederland gekomen. Hij heette ook Mustafa Abbas; ik ben naar hem vernoemd. Mijn opa had het financieel heel moeilijk. Daarom vertrok hij vanuit het dorp naar Ankara. Maar ook daar kon hij het niet redden. Hij deed een aanvraag om in het buitenland te gaan werken en kwam via Thomassen & Drijver in Oss terecht.

We gaan nog ieder jaar naar Ankara op vakantie, omdat daar familie woont. Maar Oss is ons thuis. Ik zou nergens anders in Nederland willen wonen. Zelfs Heesch zou ik niet willen. Dat ligt dichtbij, maar waarom zou ik daar gaan wonen?

Wat is iets wat mensen niet meteen aan jou zien, maar wel bij jou hoort?
Ik ben heel erg gedisciplineerd. Pietje Precies. Dat merk je aan mijn werk. Mijn sleutels moeten altijd op dezelfde plaats hangen. En als ik fietsen neerzet, wil ik dat ze allemaal op één lijn staan. Ze staan misschien niet honderd procent recht, maar als je van een afstand kijkt, moet het kloppen. Want als er eentje scheef staat, dan erger ik me daar aan. Zelfs als ik rijst eet, speelt dat mee. Als ik een schepje rijst heb gepakt, moet ik de rest weer netjes terugduwen. Dat heb ik niet in de hand. Als ik dat niet heb gedaan, dan zie ik dat continu. Het is niet altijd leuk om zo precies te zijn.

Welke Ossenaar heeft jou ooit geïnspireerd?
Meneer Brocks van de Ruwaard. Hij heeft mijn leven veranderd. Ik had het heel moeilijk op school. Ik werd gepest, zat niet goed in mijn vel, had slechte cijfers en nergens zin in. Ik zat midden in de puberteit. Het zag ernaar uit dat ik zou blijven zitten. Op een dag riep meneer Brocks mij naar zijn kamer. Hij zei: “Mustafa, je speelt met je leven.” En daarna: “Je mag zo doorgaan, maar je verpest het voor jezelf.” Dat gesprek heeft enorm veel indruk op mij gemaakt. Ik liep naar buiten. En ik kan wel bijna zeggen: de dag erop was ik een heel ander mens. Ik had allemaal onvoldoendes, maar door dat gesprek ben ik wakker geschud. Ik heb mijn school toch gehaald en daarna ben ik naar het ROC gegaan. Daar heb ik met plezier mijn opleiding afgerond en mijn diploma behaald. In 1998 begon ik bij Kwik-Fit. Binnen een half jaar was ik monteur. Een jaar later werd ik assistent-manager en ik was in opleiding om manager te worden van het filiaal waar ik als aankomend monteur was begonnen. Dat gebeurde allemaal binnen twee jaar. Daarna zag ik een vacature bij Renault in Oss. Ik solliciteerde en werd aangenomen. Ik werkte hard en was erg productief. Ik kon naar eigen zeggen bijna het werk van drie monteurs in mijn eentje aan. Ik vertel dit niet om over mezelf op te scheppen. Maar het laat zien hoeveel dat ene gesprek met meneer Brocks voor mij heeft betekend. Ik bedoel, daar heeft meneer Brocks heel veel voor gedaan. Alleen door dat gesprek.

Jaren later zag ik hem terug op het TBL, waar mijn dochter op school zat. We waren daar voor een oudergesprek. Ik ben meteen naar hem toegelopen. Ik zei: “Ik ben Mustafa, van de Ruwaard. U heeft mijn leven gered en mijn leven veranderd.” Hij schrok en vroeg wat hij dan had gedaan. Hij herkende me niet meteen. Maar als we terug zouden gaan in de tijd, zou hij mij wel herkennen. Ik ben hem zo dankbaar.

Wat wil jij andere Ossenaren meegeven?
Het liefst zou ik willen dat iedereen mensen behandelt zoals je zelf behandeld wil worden. Meer hoef je niet te doen. Als je zelf iets niet leuk vindt, dan moet je het een ander ook niet aandoen. Dan zal het leven ook leuk zijn voor iedereen. Voor mij maakt het niet uit waar iemand vandaan komt of welk geloof iemand heeft. Ik ben zelf niet gelovig. Ik ben gewoon iemand die met zijn handen zijn brood verdient. Ik probeer een goed mens te zijn en dat is genoeg voor mij. En ik neem iedereen aan zoals hij is. Ik vind het vreemd dat er aparte begraafplaatsen zijn voor verschillende geloven, zoals moslims en Joden. We zijn allemaal mensen. We hebben maar één aarde, één leefgebied. Het is van ons allemaal. Mensen horen allemaal bij dezelfde wereld.

Is Oss voor jou jouw ware thuis?
Ja, zeker. Thuis is de plek waar je altijd naar terug wilt. Als we in Ankara zijn weten dat we weer teruggaan naar huis. En ons huis is dan Oss. Weet je wanneer een plek je ware thuis is? Dat is als je daar zelfs begraven wilt worden. Ik ben geboren in Ankara en mijn familie komt uit Yozgat, maar ik wil daar niet begraven worden. Ik wil hier blijven, bij de mensen van wie ik het meest houd. Mijn dochters zijn hier, mijn vrouw is hier. Dat zijn de meest waardevolle personen in mijn leven. Het maakt mij niet uit of dat op een Turkse, islamitische of andere begraafplaats is. Ik ben atheïst en voel me niet verbonden aan een geloof. Voor mij gaat het erom dat mijn geliefden hier zijn.
Ik woon inmiddels 48 jaar in Oss. Dat is een groot deel van mijn leven. Oss heeft mij goed gedaan. Ik zou nergens anders in Nederland willen wonen. Al zouden ze me ergens anders een gouden huis geven, het doet me niks. Mijn huis, mijn vrouw, mijn dochters, mijn herinneringen en mijn leven zijn hier. Dat is het belangrijkste.

Hier in Oss ben ik gelukkig.